Artroplasti
Artroplasti, hasarlı veya ileri derecede yıpranmış eklemlerin protez cerrahisi ile yeniden işlev kazandırılmasını amaçlayan ortopedik tedavi alanıdır.
Kalça ve diz protezi başta olmak üzere, eklem kireçlenmesi, ileri eklem hasarı, hareket kısıtlılığı, deformite ve daha önce yapılmış protez ameliyatlarına bağlı sorunlar bu kapsamda değerlendirilir.
Kısa Cevap
Artroplasti, ileri eklem kireçlenmesi veya ciddi eklem hasarı nedeniyle ağrı, hareket kısıtlılığı ve yürüme zorluğu yaşayan hastalarda gündeme gelebilen protez cerrahisi alanıdır.
Tedavi kararı yalnızca röntgen veya MR görüntüsüne göre verilmez. Hastanın ağrısı, yürüme kapasitesi, eklem hareket açıklığı, deformite durumu, yaşı, genel sağlık durumu ve günlük yaşam beklentileri birlikte değerlendirilir.
Artroplasti hangi durumlarla ilgilenir?
Artroplasti; kalça ve diz başta olmak üzere ileri eklem kireçlenmesi, eklem yüzey hasarı, hareket kısıtlılığı, yürüme güçlüğü, deformite ve daha önce yapılmış protez ameliyatlarına bağlı sorunların değerlendirilmesini kapsar.
Kalça Protezi
Kalça kireçlenmesi, kalça ağrısı, hareket kısıtlılığı, yürüme güçlüğü ve total kalça protezi ameliyatı bu başlık altında değerlendirilir.
Diz Protezi
Diz kireçlenmesi, diz ağrısı, merdiven inip çıkmada zorlanma, yürüme mesafesinde azalma ve total diz protezi ameliyatı değerlendirilir.
Revizyon Protez Cerrahisi
Daha önce yapılmış kalça veya diz protezi sonrası gevşeme, aşınma, instabilite, ağrı, enfeksiyon şüphesi veya implant sorunları değerlendirilir.
Kompleks Deformiteli Eklem Protezi
Doğuştan veya sonradan gelişen eklem deformiteleri, ileri bacak eğrilikleri, kalça çıkığı sekelleri ve zor protez planlamaları değerlendirilir.
Omuz Protezi
İleri omuz kireçlenmesi, rotator manşet yetmezliğiyle ilişkili eklem hasarı, ağrı ve hareket kısıtlılığı olan hastalarda omuz protezi seçenekleri değerlendirilir.
Ayak Bileği Protezi
İleri ayak bileği kireçlenmesi, travma sonrası eklem hasarı, ağrı, hareket kısıtlılığı ve yürüme zorluğu olan hastalarda tedavi seçenekleri değerlendirilir.
Artroplastide değerlendirme yaklaşımı
Protez cerrahisi kararı yalnızca röntgen görüntüsüne göre verilmez. Hastanın ağrısı, hareket kısıtlılığı, yürüme kapasitesi, eklem deformitesi, günlük yaşam beklentileri ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilir.
1. Klinik Muayene ve Şikayetlerin Değerlendirilmesi
Ağrının yeri, süresi, yürüme mesafesi, merdiven inip çıkma durumu, eklem hareket açıklığı, topallama, bacak uzunluk farkı ve günlük yaşam kısıtlılıkları ayrıntılı olarak değerlendirilir.
2. Görüntüleme ve Eklem Hasarının Analizi
Röntgen, gerekli durumlarda MR, BT veya uzun bacak grafileri ile eklem hasarının derecesi, deformite, kemik yapısı, protez planlaması ve eşlik eden ortopedik sorunlar değerlendirilir.
3. Kişiye Özel Protez Planlaması
Tedavi planı hastanın yaşı, aktivite düzeyi, kemik kalitesi, eklem deformitesi, eşlik eden hastalıkları ve beklentilerine göre oluşturulur. Her hastada aynı protez veya aynı cerrahi yaklaşım uygun olmayabilir.
Artroplastide tedavi seçenekleri
Artroplasti değerlendirmesinde amaç, hastanın eklem hasarının derecesine ve günlük yaşam kısıtlılığına göre en uygun tedavi yolunu belirlemektir. Her eklem ağrısı protez ameliyatı gerektirmez; ancak ileri kireçlenme, ciddi ağrı, hareket kısıtlılığı ve fonksiyon kaybı olan hastalarda protez cerrahisi gündeme gelebilir.
- Ameliyatsız takip ve destek tedavileri
- Kalça ve diz protezi
- Kompleks protez planlaması
- Revizyon protez cerrahisi
- Omuz ve ayak bileği protezi
Eklem kireçlenmesi veya eklem ağrısı olan her hastada ilk seçenek protez ameliyatı değildir. Erken veya orta evre eklem sorunlarında kilo kontrolü, aktivite düzenlemesi, egzersiz, fizik tedavi, ağrı kontrolü ve destekleyici tedaviler gündeme gelebilir.
Bu süreçte amaç ağrıyı azaltmak, eklem hareketini korumak, yürüme kapasitesini desteklemek ve hastanın günlük yaşamını mümkün olduğunca rahat sürdürebilmesini sağlamaktır.
Kalça ve diz protezi, ileri eklem kireçlenmesi veya ciddi eklem hasarı nedeniyle ağrı, hareket kısıtlılığı ve yürüme zorluğu yaşayan hastalarda değerlendirilen cerrahi tedavi seçenekleridir.
Protez kararı verilirken hastanın ağrısının şiddeti, yürüme mesafesi, merdiven kullanımı, eklem hareket açıklığı, deformite durumu, röntgen bulguları ve günlük yaşam beklentileri birlikte değerlendirilir.
Bazı hastalarda protez cerrahisi standart bir planlama ile yapılamaz. Doğuştan kalça çıkığı sekelleri, ileri bacak eğrilikleri, ciddi kemik deformitesi, geçirilmiş kırıklar, önceki ameliyatlar veya belirgin eklem bozuklukları daha ayrıntılı bir cerrahi planlama gerektirebilir.
Bu hastalarda protez tipi, implant yerleşimi, kemik yapısı, bacak uzunluğu, yumuşak doku dengesi ve ameliyat sonrası beklentiler dikkatle değerlendirilmelidir.
Revizyon protez cerrahisi, daha önce yapılmış kalça veya diz protezlerinde gevşeme, aşınma, instabilite, ağrı, enfeksiyon şüphesi, kırık veya implant sorunları geliştiğinde gündeme gelebilir.
Revizyon ameliyatları genellikle ilk protez ameliyatlarına göre daha karmaşık planlama gerektirir. Kemik kaybı, mevcut implantların durumu, enfeksiyon olasılığı, hastanın genel sağlık durumu ve kullanılacak revizyon implantları birlikte değerlendirilir.
Kalça ve diz protezleri daha sık uygulanmakla birlikte, seçilmiş hastalarda omuz protezi veya ayak bileği protezi de değerlendirilebilir.
İleri omuz kireçlenmesi, rotator manşet yetmezliğiyle ilişkili eklem hasarı, travma sonrası eklem bozuklukları veya ileri ayak bileği kireçlenmesi gibi durumlarda tedavi kararı hastanın şikayetleri, eklem yapısı, beklentileri ve genel sağlık durumu dikkate alınarak verilir.
Artroplasti ameliyatı ne zaman gündeme gelir?
Artroplasti yani protez cerrahisi, çoğu hastada ilk tedavi seçeneği değildir. Eklem ağrısı olan hastalarda önce şikayetin nedeni, eklem hasarının derecesi, hastanın yaşı, aktivite düzeyi ve daha önce uygulanmış tedaviler değerlendirilir.
Protez ameliyatı kararı; yalnızca röntgende kireçlenme görülmesine göre verilmez. Hastanın ağrısı, yürüme kapasitesi, merdiven kullanımı, gece ağrısı, eklem hareket açıklığı, deformite durumu ve günlük yaşam kalitesi birlikte değerlendirilmelidir.
Amaç yalnızca hasarlı eklemi değiştirmek değil; ağrıyı azaltmak, hareket kabiliyetini artırmak, yürüme fonksiyonunu iyileştirmek ve hastanın günlük yaşamını daha rahat sürdürebilmesini sağlamaktır.
Protez cerrahisi şu durumlarda gündeme gelebilir:
- İleri derecede eklem kireçlenmesi
- Günlük yaşamı belirgin etkileyen eklem ağrısı
- Yürüme mesafesinde belirgin azalma
- Merdiven inip çıkmada ciddi zorlanma
- Gece veya istirahat ağrısı
- Eklem hareket açıklığında belirgin kısıtlılık
- Bacakta veya eklemde belirgin deformite
- Ameliyatsız tedavilere rağmen devam eden şikayetler
- Daha önce yapılmış protezde gevşeme, aşınma veya instabilite şüphesi
- Protez çevresi kırık, implant sorunu veya revizyon gerektiren durumlar
Ani başlayan şiddetli eklem ağrısı, travma sonrası üzerine basamama, protezli eklemde ani ağrı artışı, ateş, kızarıklık, şişlik, yara akıntısı veya enfeksiyon şüphesi gibi durumlarda gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir.
Doğru bilinen yanlışlar
Artroplasti yani protez cerrahisi hakkında hastalar arasında sık karşılaşılan bazı yanlış bilgiler vardır. Protez kararı; hastanın ağrısı, fonksiyon kaybı, muayene bulguları, görüntüleme sonuçları ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Hayır. Röntgende eklem kireçlenmesi görülmesi tek başına protez ameliyatı kararı için yeterli değildir. Hastanın ağrısı, yürüme kapasitesi, merdiven kullanımı, gece ağrısı, eklem hareket açıklığı ve günlük yaşam kısıtlılığı birlikte değerlendirilmelidir.
İlgili hastalık ve tedavi sayfaları
Artroplastiyle ilişkili bazı hastalık ve tedavi başlıkları hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için aşağıdaki hasta bilgilendirme sayfalarını inceleyebilirsiniz. Kalça kireçlenmesi, diz kireçlenmesi, revizyon protez cerrahisi, omuz protezi ve ayak bileği protezi gibi diğer başlıklar da hastanın şikayetleri, muayene bulguları ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir.
Kalça Protezi
Kalça kireçlenmesi, kalça ağrısı, hareket kısıtlılığı, protez ameliyatı ve iyileşme süreci.
Diz Protezi
Diz kireçlenmesi, yürüme zorluğu, merdiven inip çıkmada zorlanma, protez ameliyatı ve rehabilitasyon süreci.
Omuz Protezi
İleri omuz kireçlenmesi, rotator manşet yetmezliğiyle ilişkili eklem hasarı, omuz ağrısı, hareket kısıtlılığı ve protez seçenekleri.
Ayak Bileği Protezi
İleri ayak bileği kireçlenmesi, travma sonrası eklem hasarı, ağrı, hareket kısıtlılığı, yürüme zorluğu ve tedavi seçenekleri.
Eklem ağrısı ve protez değerlendirmesi için randevu planlayabilirsiniz
Kalça, diz, omuz veya ayak bileği ağrısı; hareket kısıtlılığı; yürüme zorluğu; eklem deformitesi; daha önce yapılmış protez ameliyatına bağlı ağrı veya revizyon şüphesi gibi durumlarda doğru tedavi planı için yüz yüze ortopedik değerlendirme gerekir.
